Πέτσωμα επί τέλους!

Η αρχή του πετσώματος είναι ένα είδος ορόσημου στην διαδικασία του χτισίματος ενός ξύλινου σκάφους, αφού από τις "άχαρες" προηγούμενες δουλειές περνάμε στο ουσιαστικό χτίσιμο, όπου αρχίζει σιγά σιγά να παίρνει σχήμα η γάστρα και να φαίνονται οι καμπύλες της. Αυτό σημαίνει επίσης ότι από 'δώ και πέρα θα μπορώ να δουλεύω λιγάκι σχεδόν καθημερινά κολλώντας έστω και ένα πηχάκι. Δεν παίρνει πάνω από μια ώρα και κάτι, να ετοιμάσω την κόλλα, να τοποθετήσω ένα πηχάκι στη θέση του και να καθαρίσω εργαλεία και περίσσειες κόλλες. Έτσι, για τους επόμενους μήνες ελπίζω να υπάρχει σταθερή πρόοδος εργασιών. Η διαδικασία του πετσώματος είναι κατά γενική ομολογία το πιο ευχάριστο στάδιο του χτισίματος ενός ξύλινου σκάφους με καμπύλες, όπως αυτό εδώ.
Το απαιτούμενο μήκος κάθε πήχης, όπως αυτή καμπυλώνεται από την πρύμνη μέχρι την πλώρη, είναι 6,50 μέτρα. Φυσικά, πηχάκια με τέτοιο μήκος είναι αδύνατο να υπάρξουν. Είναι επομένως απαραίτητο τα πηχάκια να ματίζονται πριν από την τοποθέτησή τους για να αποκτούν το επιθυμητό μήκος. Λόγοι τεχνικοί, διαθεσιμότητας, χρονικού κόστους και αισθητικής (κυρίως) με οδήγησαν στο να επιλέξω το ξύλο Sipo για το πέτσωμα του σκάφους μου. Αγόρασα τα μακρύτερα μαδέρια που βρήκα, με μήκη 4,05 και 3,65 μέτρων, τα οποία με τα μηχανήματα του Λευτέρη μετατράπηκαν σε πηχάκια διατομής 30 x 18 mm. Τα πηχάκια θα κολληθούν με εποξική ρητίνη το ένα πάνω στο άλλο, η γάστρα δηλαδή θα έχει πάχος 18 mm, και αφού τριφτεί με το καλό στη συνέχεια, θα επικαλυφθεί μέσα - έξω με υαλούφασμα και εποξική ρητίνη.

Έξι πηχάκια (τρία δεξιά και τρία αριστερά) έχουν ήδη τοποθετηθεί. Οι μακριές και λεπτές ξυλόβιδες που τα κρατάνε πάνω στις φόρμες είναι προσωρινές και θα αφαιρεθούν αργότερα. Είναι απαραίτητο να προηγείται προτρύπημα για να μη σκίζονται τα πηχάκια κατά το βίδωμα.

Τα άκρα στις φόρμες έχουν καλυφθεί με ταινία για να μην κολλήσουν τα πηχάκια πάνω τους.

Φαλτσαρίσματα, πριν από το πέτσωμα

Τώρα που έχουν τοποθετηθεί όλα στη θέση τους και πριν αρχίσω να βλέπω τις καμπύλες του σκάφους, καθώς θα ασχολούμαι με το πολυπόθητο πέτσωμα, είναι απαραίτητο να γίνει μια εργασία που λερώνει: Η δημιουργία φάλτσων σε ορισμένα στοιχεία πάνω στα οποία θα "πατήσουν" οι τάβλες του πετσώματος.

Φάλτσα στις φόρμες:
Στα σχέδια δίνονται οι θεωρητικές θέσεις των φορμών. Υπάρχουν δύο τρόποι για να τοποθετηθούν: α) με το σώμα (πάχος) της φόρμας προς το στενότερο τμήμα της γάστρας και β) με το σώμα της φόρμας προς το φαρδύτερο τμήμα της γάστρας (σχήμα 1). Με τον (α) τρόπο τα άκρα των φορμών πρέπει να πλανιστούν φάλτσα και οι τάβλες του πετσώματος πατάνε καλά πάνω σ΄αυτές κατά τη διαδικασία του χτισίματος. Με τον (β) τρόπο οι φόρμες δεν πρέπει να πλανιστούν και οι τάβλες του πετσώματος πατάνε μόνο στις ακμές των φορμών. Άλλοι σχεδιαστές συνιστούν τον τρόπο (α) και άλλοι τον (β), ο καθένας με τα επιχειρήματά του. Αν και ο συγκεκριμένος σχεδιαστής συστήνει το (α) τρόπο - και μάλιστα τον απεικονίζει στα κατασκευαστικά σχέδια της ναυπηγικής εσχάρας, εγώ έκανα του κεφαλιού μου και εφάρμοσα τον (β) γιατί μου φαίνεται ότι είναι πιο κοντά στο μέρος της ακριβείας. Αν έκανα καλή επιλογή, θα φανεί στη... νεκροψία! Οι φόρμες επομένως δεν θέλουν φαλτσάρισμα.

Φάλτσα στο ποδόσταμα και στο σωτρόπι:
Πρέπει να αφαιρεθεί αρκετή ποσότητα υλικού για να πατήσει το πέτσωμα (σχήμα 2).

Η μεγαλύτερη ποσότητα αφαιρέθηκε με μια ηλεκτρική πλάνη χειρός και οι τελικές ρυθμίσεις έγιναν με το γωνιακό τριβείο και χαρτί #40. Με αυτή τη δουλειά όπως ήταν φυσικό γέμισε ο τόπος ροκανίδια και σκόνη, πολλή σκόνη! Η ολοπρόσωπη μάσκα με τα φίλτρα αποδείχτηκε σωτήρια.

Η ρύθμιση της γωνίας γίνεται τοποθετώντας σε διάφορα σημεία ένα εύκαμπτο πηχάκι το οποίο θα πρέπει να πατάει καλά στο φάλτσο. Το καθάρισμα του χώρου ύστερα από όλα αυτά είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία... Επί τέλους!! Είμαι έτοιμος για να ξεκινήσω τη διαδικασία του πετσώματος.

Σύνδεση του καθρέπτη με το σωτρόπι

Οι τρεις τάβλες έχουν κολληθεί και το σωτρόπι έχει τώρα το απαιτούμενο πάχος των 45 χιλιοστών.


Αυτός ο αγκώνας από κοντραπλακέ 12 mm είναι το στοιχείο που ενώνει το σωτρόπι με την παπαδιά. Είχα ξεχάσει να τον φτιάξω στην ώρα του και αναγκάστηκα να ξηλώσω τον καθρέπτη από το ικρίωμα και να ανοίξω τις απαραίτητες σχισμές επί τόπου στις δύο πρώτες (πρυμνιές) φόρμες καθώς και στο τελειωμένο σωτρόπι.


Ελλείψει χώρου, έφτιαξα μικρά πρόχειρα "τραπεζάκια" μέσα στο ικρίωμα για να ακουμπάω τα εργαλεία

Σωτρόπι - συνέχεια

Νομίζω ότι αυτή ήταν η κατάλληλη στιγμή για να γίνει το άνοιγμα απ' όπου θα περάσει η θήκη της κινητής καρίνας. Άν γινόταν αργότερα στο τελειωμένο σωτρόπι, θα ήταν πιο δύσκολο.



Οι 2 από τις 3 τάβλες έχουν τοποθετηθεί και έχουν συσφιχθεί για να κολλήσουν. Μόνο για αυτήν την συγκόλληση χρειάστηκαν 330 γραμμάρια κόλλας (ρητίνη + καταλύτης). Πόσοι σφικτήρες χρειάστηκαν; Όσους και να έχει κανείς, ποτέ δεν είναι αρκετοί!

Σε αυτήν την εικόνα φαίνονται τα χιαστί δεσίματα της εσχάρας που ήταν απαραίτητα έτσι ώστε να γίνει πιο στιβαρή η όλη κατασκευή του καλουπιού.

Σωτρόπι

Το εσωτρόπιο ή σωτρόπι, δηλαδή το εσωτερικό τμήμα της τρόπιδας του σκάφους είναι το στοιχείο που έχει τον αριθμό (3) στο παραπάνω απόσπασμα σχεδίου. Έχει πάχος 45mm. Το φάρδος του είναι 120mm κοντά στην πλώρη και στην πρύμη, ενώ στο μέσον είναι φαρδύτερο (150mm), έχοντας στο κέντρο μια σχισμή απ' όπου περνάει η κινητή καρίνα. Θα κατασκευαστεί από 3 τάβλες πάχους 15mm από oregon pine κολλημένες μεταξύ τους με epoxy.Το μήκος του είναι 5,50 μέτρα. Αν και το oregon κυκλοφορούσε κάποτε στην ελληνική αγορά σε τέτοια μήκη, τα μακρύτερα βολικά κομμάτια που βρήκα τελευταία ήταν 4,20 μέτρα. Έπρεπε λοιπόν να κάνω ματίσεις. Από τον ξεχονδριστήρα του Λευτέρη βγήκαν 5 τάβλες πάχους 15mm και φάρδους όσο το φαρδύτερο τμήμα του εσωτρόπιου.

Οι ματίσεις έγιναν με φάλτσο 8:1 ώστε να αυξηθεί η επιφάνεια συγκόλλησης. Με αυτόν τον τρόπο η μάτιση να έχει την ίδια αντοχή με το άθικτο ξύλο.

Οι επιφάνειες, όπως βγαίνουν από τον ξεχονδριστήρα είναι λείες και πρέπει να τριφτούν με 80άρι χαρτί, ώστε να αγριέψουν, για να "δαγκώσει" καλύτερα η κόλλα epoxy.

Αφού έγιναν όλα αυτά, οι μακριές τώρα τάβλες στένεψαν στα δύο άκρα για να φτάσουν στα 120mm περίπου και είναι πλέον έτοιμες για τοποθέτηση και επί τόπου συγκόλληση μεταξύ τους. Ή μήπως όχι ακόμα;

Πόσες ώρες ελεύθερου χρόνου;

Ένα πρωινό πριν από κάμποσα χρόνια στη μαρίνα της Πύλου, καθώς χάζευα τις βάρκες, όπως συνήθως, διέκρινα σε απόσταση ένα όμορφο δεκάμετρο τρεχαντήρι του οποίου η κουβέρτα και γενικότερα η εμφάνιση πρόδιδε ιδιοκατασκευή. Πλησίασα και κατά σύμπτωση ο ιδιοκτήτης ήταν εκεί. Όπως ήταν φυσικό, πιάσαμε την κουβέντα. Μου ανέφερε πως ήταν Ολλανδός, πως είχε σπίτι στην Ελλάδα, και πως είχε αγοράσει εκείνο το σκαρί σε άθλια κατάσταση και χαμηλή τιμή ρίχνοντας στη συνέχεια 1821 ώρες εργασίας για να το φτιάξει όπως ήθελε (το νούμερο δεν το συγκράτησα, αλλά μου έκανε εντύπωση το ότι είχε μετρήσει τις ώρες με τόση ακρίβεια). Δεν τον ρώτησα με ποιο τρόπο τις μέτρησε, γιατί δεν με ενδιέφερε, ομολογώ ότι μάλλον τον κορόιδεψα λιγάκι από μέσα μου. Άλλωστε εγώ ποτέ δεν μετρούσα τον ελεύθερο χρόνο μου. Ο ελεύθερος χρόνος εκτός του ότι δεν είναι ποτέ αρκετός, είναι πάντα και ανεκτίμητος και απλήρωτος!
Διάβαζα τα επόμενα χρόνια και για ιδιοκατασκευές άλλων σε ξένα περιοδικά, όπου και εκεί γίνονταν αναφορές σε ώρες εργασίας. Είναι άραγε αυτοί οι ξένοι τόσο οργανωμένοι και εμείς εδώ τόσο ανοργάνωτοι; Και να που ήρθε η στιγμή να γράψω σε τούτο εδώ το blog και έπρεπε να αρχίσω να κρατάω κάποιες σημειώσεις. Ας οργανωθούμε λοιπόν:
Σιγά βέβαια να μην έχω το νου μου να σημειώνω κάθε φορά το πότε αρχίζω και πότε τελειώνω μια δουλειά. Είπαμε η κατασκευή του σκάφους είναι το αγχολυτικό μου, δεν έχω καμία όρεξη να αγχωθώ για τις ώρες που περνάνε!

Η ιδέα ήρθε τη συνηθισμένη ώρα - χαράματα: Στο γκαράζ δουλεύω πάντα με αναμμένα φώτα. Αν λοιπόν θα μπορούσα να καταγράφω αυτόματα τις ώρες που καίνε τα φώτα, θα κατέγραφα τις ώρες που δουλεύω!
Στο ντουλάπι με αυτά-που-κάποτε-θα-χρειαστούν υπήρχαν και τα εξής δύο:

1. ένα παλιό χρησιμοποιημένο ωρόμετρο από αυτά που καταγράφουν τις ώρες λειτουργίας των μηχανών στα σκάφη, το οποίο μου το είχε χαρίσει κάποτε ένας φίλος


2. ένα μικρό τροφοδοτικό 12 Volt από μια παλιά συσκευή η οποία είχε πάει προ πολλού στην ανακύκλωση

Η απλούστατη συνδεσμολογία και το τελικό αποτέλεσμα φαίνονται παρακάτω.

Σημείωση: Η εικόνα του Κύρου Γρανάζη

αντιγράφτηκε από τη σελίδα www.geocities.com/koutr_kalliopi/gyros.html

Τοποθέτηση και ευθυγράμμιση των φορμών (2ο μέρος)

Ή... το τελευταίο (;) τεστ υπομονής

Επί τέλους όλες οι φόρμες είναι στη θέση τους. Ομολογώ ότι ήταν κουραστική δουλειά και χρονοβόρα. Χρειάστηκαν κάπου 70 με 80 ώρες κατανεμημένες σε πολλές μέρες για να τοποθετηθούν και ευθυγραμμιστούν οι 16 φόρμες, η παπαδιά και το ποδόσταμα. Γέμισε και το γκαράζ, σε σημείο που δυσκολεύομαι πλέον να κουνηθώ. Ο διαθέσιμος χώρος έχει εξαντληθεί ασφυκτικά.
Οι εντομές που έχουν γίνει στο επάνω μέρος κάθε μιας φόρμας είναι για να τοποθετηθεί το εσωτερικό τμήμα της καρίνας του σκάφους (εσωτρόπιον ή σωτρόπι)

Πρόχειρη τοποθέτηση της κεκλιμένης παπαδιάς